کاربرد زالو درمانی در بیماریها:
کاربرد زالو درمانی در بیماریها:
زالو جانور عجیبی است که صدها
سال است از آن به صورت زنده یا فرآورده برای درمان انواع بیماری ها
استفاده می شود. پس از ظهور پزشکی مدرن ، استفاده از زالو به تدریج به
فراموشی سپرده شد. اما جالب این جاست که پس از سال ها، باز هم استفاده از
زالو در بسیاری از کشورهای دنیا و حتی در کشورهای پیشرفته رایج شدهاست ،
چنانچه اکنون زالو را با عنوان جراح کوچولو (Micro Surgeon) می
شناسند. زالو جانور شگفت انگیزی است که به خاطر خواص درمانی متعدد و عجیبش،
آن را در غرب جراح کوچولو (Micro Surgeon) نیز می نامند. زالو هنگام مکیدن
خون، مواد متنوعی ترشح می کند که در بعضی از متون، تعداد این مواد تا 100
نوع هم گفته شده است. خواص این مواد به شرح زیر است: خاصیت
بی‌حس‌کنندگیخاصیت گشادکنندگی عروقخاصیت ضدانعقادیخاصیت آنتی بیوتیکیخاصیت
ضدالتهابی و ضدلخته‌ایخواص درمانی زالو آن چنان زیاد است که کرسی زالو
درمانی دانشگاه سن پترزبورگ (MAPS) توصیه می‌کند :"ما معتقدیم هر پزشکی اعم
از جراح، اونکولوژیست، ارتوپد، دندانپزشک، ژنیکولوژیست و ... باید توانایی
های درمانی زالو را بشناسد و از آن استفاده کند. زالو توانایی درمان گروه
متنوعی از بیماری ها نظیر زخم معده، کولیت، پروستاتیت، برونشیت، التهابات
کبد و کیسه صفرا، گاستریت، هموروئید، بیماریهای پوستی، اسپاسم عضلانی،
واریس، نازایی، آدنوم پروستات، ناباروری مردان، کاهش میل جنسی ،الکلیسم،
ترک اعتیاد مواد مخدر را دارد."بنابراین توصیه ما این است که پزشکان متخصص
رشته‌های مختلف، با پزشکانی که زالودرمانی انجام می‌دهند در ارتباط باشند و
در مسیر درمان بیمارانشان با آنها مشاوره داشته و از مزایای زالو درمانی
بهره‌مند شوند.از زالو هم به صورت زنده استفاده می شود و هم مواد موجود در
بدن آن برای ساخت محصولات بهداشتی و درمانی به کار گرفته می شود. کاربردهای
درمانی زالوی زنده بسیار زیاد است. در هریک از کشورهای جهان، بخشی از این
کاربردهای درمانی زالو رایج شده است. به عنوان مثال، در کشور روسیه درمان
با زالو بسیار رواج یافته است، به طوری که بیماری های مختلف از سردرد و
بیماری قلبی و پوستی گرفته تا ضعف قوای جنسی را با زالو اندازی معالجه
می‌کنند. در کشورهای اروپای غربی، زالودرمانی تا این حد رواج نیافته است،
اما به نظر می رسد اقبال به زالودرمانی رو به افزایش است. برای مثال،
پروفسور ایوالیو از دانشگاه مون‌پلیه فرانسه معتقد است هنوز تمامی اسرار و
خواص مثبت پزشکی زالو کشف نشده است و دست کم ده اثر درمانی برای زالو قائل
است.برخی از کاربردهای درمانی و بهداشتی زالو ذیلا آمده است:درمتن بیماری
های مفصلیدرمان انواع سردرددرمان بیماری های قلبیدرمان واریسدرمان
کولیت کاربرد در زیباییدرمان بیماری های پوستیدرمان پروستاتدرمان
ناباروری جنسی و افزایش قوای جنسیدرمان بیماری های مغزی‌درمان بعضی از
بیماری های عفونیدرمان عوفونت چشمدرمان سینوزیتدرمان کیست و عفونت پستان
هادرمان غده های عفونی زیر پوست‌درمان آسمدرمان زخم معدهدرمان التهابات کبد
و کیسه صفرادرمان گاستریتدرمان هموروییددرمان اسپاسم عضلانیدرمان
نازائیدرمان آدنوم پروستاتدرمان بواسیردرمان الکلیسمکمک به ترک اعتیاد به
مواد مخدرWWW.021DR.COMآشنایی با زالو بیش از دو هزار سال است که از زالو
به شکل ابزار سوزن مانند - ابزاری که به بدن می چسبد و خون را می‌مکد - در
درمان بسیاری از بیماری ها استفاده می شود. زالوها کرم های آبزی و یا گاهی
خاکزی دارای عادات شکاری یا انگلی هستند و در آنها بادکش های بزرگ انتهایی
به منظور حرکت و چسبیدن وجود دارد. بدن زالو در حال بی حرکت، دراز یا تخم
مرغی شکل است و از تعدادی حلقه که بوسیله گره‌های عصبی مشخص است، تشکیل
می‌شود. دستگاه عضلانی زالو کامل، پرکار و قوی است. زالوها جانوران
لاشه‌خوار، شکاری یا انگلی بوده و گروهی از آن ها دارای عادت خونخواری
هستند. زالوهای خونخوار توسط بادکش به میزبان چسبیده، پوست آن را سوراخ می
کنند. سپس یک آنزیم ضد انعقاد به نام هیدرودین آزاد کرده و از خون میزبان
تغذیه می‌کنند. در یک وهله غذایی، زالو می‌تواند چندین برابر وزن خود خون
بخورد. قسمت بیشتر آب خون دفع می‌شود ولی قسمت غلیظ و متراکم این غذای
کامل، به صورت مایع غلیظی باقی می‌ماند و به آهستگی ظرف چندین ماه هضم می
شود.زالو از ۲۵۰۰ سال قبل در هند، یونان، روم، ایران و سپس در اروپا مورد
استفاده پزشکی بوده است. در قرن نوزدهم از این جانور کوچک برای درمان هر
دردی از جمله سردرد، تب، زخم‌های عفونی شده، دمل و آبسه، ورم‌ها، هموروئید و
غیره استفاده می‌شده است. در طب افواهی (عامیانه) مردم ایران نیز زالو
درمانی همانند حجامت و فصد به عنوان یک روش درمان و پیشگیری پذیرفته شده و
شناخته شده حضور داشته است و مردم شهری و روستایی ایران می‌دانستند که علاج
بسیاری از عفونت ها، زخم‌ها و کسالت‌های بدن با زالو اندازی ممکن
است.شیخ‌الرئیس ابن‌سینا باب مبسوطی پیرامون زالو دارد و چنین می‌گوید: "از
زالوهایی که کرک‌ریز و نرم دارند یا لاجوردی رنگ هستند پرهیز کنید زیرا
دچار غشی، خونریزی، تب، سستی و قرحه‌های بدخیم خواهید شد. از زالویی
استفاده شود که در آبهای خزه‌دار که محل زیست قورباغه‌هاست نمو کرده و نه
زالویی که در آبهای گل‌آلود سیاه بوده است. زالو بهتر از «حجامت»، خون تباه
را از عمق بدن بیرون می‌کشد. زالو را ابتدا سرازیر نگهدارید تا استفراغ
کند و محتویات شکمش بیرون آید. سپس اندکی خون بره به او بدهید. سپس مواد
چسبنده و کثیف بدن او را با بوراکس پاک کنید (استفاده از مواد صابونی
عطردار مضر است) و جایی را که می‌خواهید زالو بگذارید با دست مالش دهید تا
سرخ شود. اگر جای زالو انداختن را با گل سرشور یا خون اندود کنند، زالو
بهتر می‌چسبد. بهتر آن است که پس از جدا شدن زالو، محل گزش او را حجامت
برنهید تا احیاناً اگر آزاری و عفونتی براثر نیش زالو عارض شده، از بین
برود اگر پس از زالو اندازی خون بند نمی‌آید مازوج سوخته، نوره، خاکستر یا
سوده نرم (یا پودر باقلا و زردچوبه) استعمال شود. زالو اندازی برای
بیماریهای پوست از قبیل جوش‌ها، دمل‌ها، لکه‌های سیاه و نقطه‌های سیاه و
سپید و... مفید است."در گذشته زالو در کوچه و بازار برای استفاده طبی به
فروش می‌رسیده و تا حدود سی‌سال قبل، همه می‌دانستند که برای علاج زخم
چرکین و دمل ، بهترین درمان زالو اندازی است یا برای پیشگیری از فساد دهان و
لثه و داشتن دندانهای محکم باید بناگوش را زالو گذاشت. مخبرالسلطنه در
کتاب خاطرات و خطرات، حکایتی جالب نقل می‌کند: «جهانگیرخان وزیر صنایع دچار
قانقریا شد و دکتر تولوزان فرانسوی (پزشک مخصوص دربار) دستور به قطع پای
ایشان داد. آشنایان جهانگیرخان با قطع پا مخالفت ورزیده و میرزاحسن‌خان
جراح‌باشی محله را به عیادت جهانگیرخان آوردند. او پس از معاینه گفت به من
یازده روز فرصت دهید تا این پا را معالجه کنم. میرزاحسن در سه نوبت زالوی
زیادی به پای بیمار انداخت و پس از یازده روز از تولوزان فرانسوی دعوت
کردند که پا را ملاحظه کند. تولوزان وقتی پا را دید، بهبود آن را تأیید کرد
و از اینکه قبلاً به میرزاحسن ناسزا گفته بود معذرت خواهی کرد و دویست
تومان به میرزاحسن داد». زالو اندازی جزو سنت‌های درمانی پذیرفته شده بوده و
به همان معروفیت و مقبولیت حجامت و فصد (رگ‌زنی) بین توده‌های مردم رواج
داشته است. این حیوان کوچک و به ظاهر مشمئز کننده، طی سالیان دراز
بیماریهای صعب‌العلاجی را به راحتی درمان می‌کرد و بیماران را از صرف
هزینه‌های گزاف، بریده شدن از اندام‌ها، بد شکل شدن پوست، فلج شدن ناشی از
سکته مغزی و غیره نجات می‌داد. تأیید این نظر را با پرسش از افراد ۴۰ سال
به بالا می‌توان درخواست کرد.WWW.021DR.COMخواص عجیب زالو در درمان
بیماریهای صعب العلاجخواص عجیب زالو به قلم استاد آل اسحاق در این مقاله به
صورت مختصر با خواص زالو آشنا می شوید با توجه به اهمیت زالو در طب قدیم و
جدید بر آن شدیم تا این نوشته استاد آل اسحاق را هم برای شما عزیزان عرضه
کنیم. امید ما بهره برداری هر چه بهتر از این مطالب است.زالو و خواص عجیب
آن زالو به عربی « عَلَق » و از نرمتنان آبزی است که در شالیزارها و مرداب
زندگی می‌کند. جانورشناسان تا کنون 650 نوع زالو را شناسایی کرده‌اند که
برخی از انواع زالو بسیار سمی و خطرناک هستند و بعضی از انواع زالوها مفید و
آثار درمانی ارزنده‌ای دارند که ما در این مقاله به آنها اشاره
می‌کنیم.خاصیت درمانی زالو در بزاق دهان او است که ماده ضد انعقاد خون به
نام هیرودین است و موجب رقیق شدن خون و باز شدن گرفتگی رگها و در نتیجه
افزایش خونرسانی به مغز و بدن می‌شود. به عقیده بعضی کارشناسان 100 نوع
ماده ویژه با اثرات درمانی گوناگون توسط زالو در خون ترشح می‌شود و مورد
توجه پزشکان و جراحان قرار گرفته است و در اروپا و آمریکا در موارد گرفتگی
رگهای قلب، گرافتهای پوستی و زیبایی پوست و جراحی قلب و پیوند اعضا و تقویت
سیستم دفاعی بدن از آن استفاده می‌شود. مجمع پژوهشگران طب گیاهی بوعلی
سینا با آزمایش‌های مکرر آثار درمانی زالو را تجربه کرده است.در قانون
بوعلی سینا فصلی درباره زالو و علایم زالوهای سمی و زالوهای مفید آمده است.
کشورهایی نظیر روسیه و انگلستان و آلمان از تولید و صادرات زالو درآمد
هنگفت ارزی بدست می‌آورند. زالو از 2500 سال قبل در هند، یونان، روم، ایران
و سپس در اروپا مورد استفاده پزشکی قرار گرفته است و در کشور روسیه
بیماریهای مختلف (سردرد و امراض قلبی و پوستی و ضعف قوای جنسی) با زالو
معالجه می‌شود. در مسکو و اکراین کرم‌های آرایشی برای رفع چین و چروک صورت
تولید شده که ماده مؤثر آن از بزاق دهان زالو گرفته شده است. پروفسور می
یر، آلتون، اوخنر و هورنر معتقدند هرگونه کانون عفونی بدن را بوسیله زالو
می‌توان ریشه‌کن کرد. هر زالو 5 تا 15 میلی لیتر خون می‌مکد (10 برابر حجم
بدن خود) در مدت 15 تا 60 دقیقه، پس از جدا شدن زالو خونریزی 2 تا 10 ساعت
طول می‌کشد.با انداختن دو عدد زالو پشت گوشها می توان امراض صعب العلاج
مغز (CXS) پارکینسون، رعشه، (MS) و (VA) گرفتگی عروق مغز، آلزایمر و صرع را
معالجه کرد. با زالو درمانی می‌توان زخم معده، کولیت روده، پرستات، امراض
ریوی، التهابات کبد، کیسه صفرا و بواسیر را معالجه کرد. با زالو درمانی
می‌توان ناباروری مردان (ضعف اسپرم- واریکوسل)، کاهش میل جنسی و ترک اعتیاد
مواد مخدر را معالجه کرد. بوعلی سینا در قانون می‌فرماید: « از زالوهایی
که کرکهای ریز و نرم دارند یا لاجوردی هستند یا یک خط قرمز در سراسر کمرشان
هست پرهیز کنید زیرا دچار بیهوشی، خونریزی، تب، سستی و قرحه‌های بدخیم
خواهید شد. از زالوهایی که در آبهای خزه‌دار که محل زیست قورباغه‌ها است
استفاده کنید. از زالوهایی که در آبهای گل‌آلود سیاه هستند استفاده
نکنید.زالو بهتر از حجامت خون فاسد را از عمق بدن بیرون می‌کشد. اول محل
زالو را با آب گرم پاک کنید ( از صابونهای عطری استفاده نکنید). جایی را که
می‌خواهید زالو بیندازید اول با دست مالش بدهید تا سرخ شود. اگر جای زالو
را با گل سرشوی یا خون بمالند زالو بهتر می‌گیرد. بهتر آن است که پس از جدا
شدن زالو محل گزش او را حجامت بدهند. اگر پس از جدا شدن زالو خون بند
نیامد پودر مازوج سوخته، نوره یا خاکستر یا پودر نرم زردچوبه استعمال شود.»
موارد استفاده از زالو در مجمع پژوهشگران طب گیاهی بوعلی‌سینا1- دُمَل‌ها و
زخم‌های چرکی و جوش‌هایی که در اثر عفونت خون یا در اثر ترشح هورمون جنسی
در خون (در اوایل بلوغ) بر پوست چهره و بدن ظاهر می‌شود و آفتِ زیبایی
دختران جوان است. زیر هر زخم یک عدد زالو بیندازد.2- غده‌های عفونی زیر
پوست که درد دارد با انداختن یک زالو زیر غده و یا در ورم گلو از بیرون
معالجه می‌شود.3- برای گرفتگی رگهای قلب که موجب عوارض قلبی و تنگی نفس
می‌شود و دکترها با عمل باز و هزینه‌های کلان بدون ضمانت عمل می‌کنند. با
انداختن 4 عدد زالو بالای پستان چپ با ضمانت و هزینه کم رگها باز می‌شود و
این مجمع صدها تجربه در این زمینه دارد.4- عوارض سکته مغزی و نرسیدن خون به
مغز به صورت فلج یک‌طرفه و رعشه و لرزش سر و دست‌ها و ضعف مغز ظاهر
می‌شود. با انداختن 2 عدد زالو به پشت گوش طرف مقابل آن طرفی که فلج شده،
مویرگهای مغز باز و معالجه می‌شود. نکته مهم: در موارد سکته مغزی به دلیل
اینکه سلولهای مغز بیشتر از غذا به اکسیژن نیاز دارند، از دست ندادن زمان
خیلی مهم است، لذا قبل از هر اقدامی و در کمال خونسردی باید زالو تهیه کرد و
پشت گوش بیمار انداخت. تجربه ما در مورد سکته های مغزی که بلافاصله زالو
انداخته شده این است که بیمار پس از نیم ساعت به حالت عادی خود برمی گردد
(دست و پا و دیگر اعضای بدن فرمانهای مغز را اجرا می کنند) و پس از ۵ ساعت
قادر به سخن گفتن می باشد. اکنون که خطر تا حدود ۹۰٪ برطرف شده برای تحت
نظر داشتن بیمار به بیمارستان مراجعه کنید. آیا می دانید ؟؟!!! آیا می
دانید که در کشور ترکیه مثل بانک خون، بانک زالو هم وجود دارد. به امید
اینکه روزی بیمارستانهای ما هم به بانک زالو مجهز شوند.5- عوارض قند بر
چشم‌ها (مویرگهای چشم از خون غلیظ قندآلود پُر می‌شود و موجب کوری میگردد)
با انداختن 2 عدد زالو به دو طرف چشم‌ها خون مویرگهای چشم تخلیه و بینایی
برمی‌گردد.6- عوارض قند روی پاها که باعث سیاه شدن و گاه زخم شدن پاها
می‌شود و جراح‌ها پای مریض را از مچ قطع می‌کنند. با انداختن 4 عدد زالو به
محل سیاه شده که هر ۱۵ روز تکرار شود، خون قندآلود تخلیه و رنگ پوست پا
طبیعی می‌شود.7- واریس و برجسته شدن و ورم کردن رگهای ساق پا که گاه با درد
شدیدی همراه است. با انداختن 5 عدد زالو روی پاها و تکرار آن هر 20 روز
واریس و درد شدید و ورم آن خوب می‌شود.8- آرتروز مزمن و درد شدید زانو و آب
زانو و ورم زانو و زیر زانو با انداختن 4 عدد زالو روی پاها تکرار هر ماه
آن معالجه می‌شود.9- سردرد و سینوزیت مزمن و عفونت سینوسها با انداختن 4
عدد زالو به شقیقه‌ها، عفونت تخلیه و سردرد خوب می‌شود.10- کیست و عفونت
پستان‌ها با انداختن 4 عدد زالو زیر هر پستان برطرف و معالجه می‌شود.11-
ورم لوزه‌ها و عفونت آن و خنازیر (زخم خطرناک گلو) با انداختن 4 عدد زالو
ازبیرون به لوزه‌ها و زخم خنازیر معالجه می‌شود.12- نقرس و درد شدید پاها
با انداختن 4 عدد زالو بین انگشتان پا معالجه می‌شود.13- باد سرخ (ورم
بینی) و پوست سر با انداختن 4 عدد زالو به محل ورم کرده معالجه می‌شود.14-
واریکوسل و عوارض بیضه‌ها و ضعف اسپرم مردان با انداختن 3 عدد زالو زیر
بیضه‌ها معالجه می‌شود.15- گل‌مژه و عفونت چشم با انداختن یک عدد زالو به
هر طرف چشم معالجه می‌شود.چند نمونه از تجربه‌های مجمع در مورد زالودرمانی
یک آقا و خانم آمریکایی به مجمع مراجعه کردند که 5 رگ از رگهای قلبشان
گرفته بود، بالای پستان هر یک 4 عدد زالو انداختیم، فردا نیامدند، روز بعدش
با خوشحالی مراجعه کردند که به متخصص مراجعه کردیم و همه رگهای قلب باز
شده است. از خوشحالی یک بسته پول گذاشتند روی میز، گفتیم: پولی نیست،
پرسیدند: پس چه کنیم؟ گفتیم: صلواتی است، معنی صلوات را نمی‌دانستند،
گفتیم: هدیه‌ای است برای جوان‌هایی که شما آمریکایی‌ها کشته‌اید. تکان
خوردند. گفتیم: چرا در آمریکا معالجه نکردید که هم متخصصین بهتری دارد و
شما هم فقیر نیستید. گفتند: به 2 دلیل، اولاً جراحان آمریکا ضمانت نمی‌کنند
و شما ضمانت می‌کنید، ثانیاً هزینه عمل در آنجا چنان بالاست که درآمد ما
توان پرداخت نداشت و حال متوجه شدیم که شما رایگان درمان می کنید.نمونه‌ای
دیگر؛ آقای مقیمی 70 ساله به مجمع مراجعه کرد که از فرزندان امام رضا(ع)
هستم و خود آقا مرا راهنمایی کرده است. قندش 600 و چشمهایش در اثر عوارض
قند کور شده بود. پرسیدم: چرا به دکتر مراجعه نکرده‌اید؟ گفت: به بهترین
متخصصین مراجعه کردم گفتند علاج ندارد و مویرگهای چشمت پُر از خونِ قندآلود
است، با لیزر هم قابل علاج نیست و باید کوری را تحمل کنی. ما به دو طرف
چشم‌ها زالو انداختیم، دو روز بعد آمد و در حضور مریض‌ها شروع به رقصیدن
کرد که چشمهایم واشده و روزنامه خواست و مشغول مطالعه شد.کاربرد زالو و
زالو درمانیکاربرد زالو و زالو درمانی چیست؟نام علمی : زالونام انگلیسی :
Himudomedicindlis OR Medicalleechنامها در زبانهای فارسی : علق ، زالو
، زلو ، دیوچهبلفظ ترکی : سلوکخصوصیات : معروفترین زالوها ، زالوی پزشکی
است که جزء گروه خونخواران است. طول این زالو 12 ـ 5 سانتیمتر است و گاهی
تا 25 سانتیمتر هم می‌رسد عرض آن حدود یک سانتیمتر است تصاویر شماره ( 8 و 7
)رنگ زالوی پزشکی متنوع است و غالباً زیتونی سیاه یا قهوه‌ای و یا حنایی
مایل به سیاه است.زالوی پزشکی از گونه‌های زالوی آرواره‌دار بی خرطوم
است.زالو توانایی بسیار زیادی در تولید بزاق دارد. به طوریکه وقتی به
میزبان می‌چسبد بزاق، مترشحه از زیر بدن زالو سرازیر می‌شود.بزاق حاوی یک
ماده ضد انعقاد است. به نام هیرودین Hirudin هیرودین توانایی زیادی در
ممانعت از انعقاد خون دارد. چند قطره بزاق دهان زالو قادر است مقدار زیادی
خون را به صورت مایع نگه دارد و مانع انعقاد آن شود.مزاج زالو : سرد و
خشکوضع طبیعی : اکثر زالوها در آبهای شیرین ، کم عمق، مردابها و باتلاقها
زیر صخره‌ها، قطعه‌های شناور و یا به صورت شیء در کف آب زندگی می‌کنند. از
نور گریزانند. شب رو هستند و شب به شکار می‌روند.تاریخچه زالودرمانی :
Leech Therapyصدسال قبل از اینکه مردم مغرب زمین ( اروپا و امریکا ) زالو
را بشناسند و به خواص درمانی آن آگاهی داشته باشد در خاورمیانه از زالو
برای مقاصد درمانی استفاده می‌شود.حجامت ، پرسش و پاسخ با 32 بیمار درمان
شده مصریها در 1500 سال قبل از میلاد مسیح از زالو برای درمان بیماریها
استفاده می‌کردند و از نقاط دیگر خاورمیانه به آنجا بیمار اعزام می‌شده
است. استفاده از زالو برای درمان بیماریها سابقه‌ای طولانی در طب دارد.
شاید سابقه تاریخی آن به حدود 4000 سال قبل برگردد ایران هم جزء کشورهایی
است که در تاریخ پزشکی خود از زالودرمانی استفاده می کرده است.اروپائیها تا
قبل از قرن 19 زالو را موجودی بی مصرف و مزاحم و دورانداختنی می‌پنداشتند و
از قرن 19 به بعد به خواص درمانی آن پی بردند و از آن به بعد بطور وسیعی
برای درمان بیماریها از آن سود جستند بطوریکه فرانسه تا اسل 1850 حدود 100
میلیون زالوی پزشکی وارد کرده است. در سال 1950 تنها در شهر فیلادلفیای
آمریکا 750000 زالو مصرف شده است. استفاده از زالودرمانی منحصر به اروپا
نمی‌شد. در قرن 19 در ایالات متحده آمریکا نیز از زالو برای خونگیری
استفاده می‌شد.با کاهش زالو پیشرفت مهارت و وسایل تشخیص بعد از 1830
مجبوبیت زالو درمانی رو به کاهش نهاد تا این که در سال 1884 کشف شد که خون
در روده زالو منعقد نمی‌شود. و جداسازی آنزیم ضد انعقاد هیرودین از غدد
حلقی زالو توسط مارکواردت در سالهای 1950 ، اهمیت پزشکی زالو را ثابت کرد و
زالودرمانی طی سالهای 1980 دوباره رواج یافت . سازمان غذا و داروی امریکا
در 24 ژوئن 2004 در آخرین اقدام مهم خود استفاده از زالو را برای مقاصد
پزشکی قانونی اعلام کرد. 1. Jonhaycraft2. Hirodin3. F. Mark
wardtخواص زالو :زالو بیشتر از حجامت خون و مواد را از عمق بدن بیرون
می‌کشد . زالو برای اینکه بتواند خونخواری کند باید مانع لخته شدن خون بشود
برای این کار بزاق خود را همزمان با مکیدن به داخل محل تزریق می‌کند
بنابراین بدن بیمار از خواص بزاق زالو نیز بهره‌مند میگردد.پروفسور
ایوالید از دانشگاه شهر مون پلیه فرانسه می‌گوید : هنوز تمامی اسرار و خواص
فیزیکی و درمانی زالو کشف نشده است پیش بینی می‌شود. حدود یکصد ماده موثره
با اثرات درمانی مختلف در بزاق زالو موجود باشد. بسیاری از این مواد تا به
حال کشف و شناسایی شده وحتی فرمول شیمیایی و خواص آن بیان شده
است.آنزیمهای مهم شناخته شده در زالو1ـ هیرودین Hirudinهیرودین شناخته
شده‌ترین آنزیم زالو و قوی‌ترین ماده‌ای ضد انعقادی موجود می‌باشد و از
مپارین قوی تر است.عمل هیرودین به وسیله عوامل دیگر موجود در زالو تقویت
می‌شود که فعالیتی مشابه روی گردش خون دارند این عوامل عبارتند از
:همنتین Hementinآنتی استاتین Anti Statin2ـ بدلین
Bdelinاین یک آنزیم مهارکننده پروتئاز Protease مانند تریپسین Tripsin
، کیموتریپسین Chymotripsin یا پلاسیمین Plasmin است که فاکتورهای
تورم و پخش شدن در بافت می‌باشد.3ـ آپیراز Apyraseآپیراز یک آنزیم قوی ضد
تجمع پلاکت‌ها می‌باشد که باعث بهتر شدن جریان خون می‌شود.4 ـ اگلین
Eglinاگلین، ضمن این که یک انزیم ضد تورم است، ضد اکسیداسیون
Antioxidant و ضد رادیکال Antiradicalنیز می باشد.5 ـ داستاببلاز
Desta bilaseاین آنزیم که قدرت ضد تجمع پلاکتی بسیار قوی دارد عملش از بین
بردن لخته خون می باشد به وسیله نیکونو Nikonovکشف گردید که یک شیوه
درمانی بسیار هیجان انگیز را معرفی نمود.6ـ هیالورونیداز
Hyaluronidaseاین ماده هم به عنوان فاکتور بخشی و هم به عنوان یک آنتی
بیوتیک عمل می کند.7 ـ لیپازها و استرازها Lipases and Esterasesاین
مواد خاصیت لیپولیتیک دارند. بر مثال چربی را آب کرده که استفاده‌های
درمانی آن شروع شده است.8ـ یک ماده بی حس کننده Anesthetic agentوقتی
زالو پوست را نیش می‌زند ایحاد یک زخم به شکل ستاره سه شاخه ( مانند آرم
اتومبیل مرسدس بنز ) می کند که کاملاً بدوندرد می باشد وبه دلیل وجود
ماده‌ی قوی بی حس کننده، به سادگی یک احساس خنکی ایجاد می‌نماید .9ـ آنتی
الاستاز Antielastaseاین ماده که از طریق کنترل عمل الاستاز فعالیت
می‌کند آنزیمی است که الاستین جلوی را، به خصوص در پوست، تنزل Degrade
می‌دهد .10ـ ماده گشاد کننده رگ Vasodilatorاین ماده که هنوز به طور
رسمی مشخص نشده است بسیار شبیه هیستامین می‌باشد ( این ماده ما را به طرف
آنزیمهای بسیار مهم دیگری که در مراحل بیوانرژیک مانند نیوروترانسمیترها
که از 34 نمره‌ی مغزی که در طول بدن زالوی هیرود و مریسینالیس تقسیم
شده‌اند ترشح می‌شود.بیماریهای قابل درمان با زالو 1ـ بیماریهای پوستی ـ
جوشدرمان بیماریهای پوستی یک از محدودهای مهم و ممتاز در زمینه زالو درمانی
می باشد.2ـ صدمات زالو درمانی موقعیت خوبی را در درمان کوفتگی ما صدمات
خون مردگی و ورم کسب کرده است.3ـ جراحی پلاستیک و پیوند اعضاء4ـ بیماری های
دستگاه حرکتیبیماریهای دستگاه حرکتی شایعترین بیماری زمان حاضر می‌باشد.5 ـ
آرتروز Artheroseآرتروز به معنی فرسودگی مفصل می باشد و به طور طبیعی
در افراد مسن شدید‌تر ظاهر می‌شود.6ـ رماتیسم مفصلی Rhematismدر رماتیسم
مفصلی به وسیله عمل روی کل تورم مفصل می باشد.7 ـ بیماریهای چشمیمقالات
متعددی درباره استفاده موفقیت آمیز زالو درمانی در بیماریهای چشمی مختلف در
دسترس است.8 ـ تورم چشم هازالودرمانی نتایج موفقیت آمیزی در درمان
تورم‌های چشمی زیر داشته است.9 ـ بیماریهای گوش صدای گوش Tinnitus2 الی 4
زالو پشت هر گوشی در فواصل هر چند هفته تکرار شود تا نتیجه مطلوب حاصل
گردد.10ـ بیماریهای قلبی عروقی ـ تنگی عروقتنگی عروق سیاهرگی مربوط به
گشادی رگ می شود که اغلب بر اثر تضعیف بافت پیوندی می‌باشد.11ـ اختلال گردش
خوناختلال گردش خون دست و پا ( دست و پای سرد ) به وسیله زالو درمانی در
محدوده ستون مهره‌ها قابل درمان است.انگشتان ومناطقی که به عللی گانگرن
شده‌اند.افراد دیابتیکی که از سردی و مورمور و گزگز پاها شکایت دارند
کسانیکه از درد ساق پا و پاشنه پا شکایت دارند.12ـ اسپاسم و دردهای عضلانی
:با زالو اندازی روی مناطق دردناک می‌توان درد را کاهش داد و اسپاسم را
مرتفع نمود.زالوی طبی استفاده از زالوی طبی برای درمان برخی بیماریها در
ایران قدمتی چندین ساله دارد که از جمله موارد مکتوب آن اشاره ابوعلی سینا
به استفاده از آن در درمان بسیاری از بیماریها در کتب مختلف از جمله قانون
می باشد . متاسفانه استفاده نا صحیح و عدم انجام به بررسیهای تکمیلی در
مورد خواص این موجود زنده باعث حذف استفاده از آن به مرور زمان گردید و باز
با هزاران تا سف چون همیشه این مورد طبی ، اسلامی و ایرانی نیز در چند دهه
اخیر طی تحقیقات بالینی و آزمایشگاهی و استناد به مدارک قدیمی ایرانی
ممالک اروپایی و آمریکایی مجددا جهت درمان بسیاری از بیماریها چه به صورت
مستقیم و چه به صورت استفاده از آنزیمهای استخراج شده از زالوی طبی مورد
استفاده قرار گرفت . زالوی طبی با نام ( Hirudo Medicinalis ) معروف می
باشد که اصولا جز انگلهای خون خوار به شمار می رود . طول آن به طور متوسط
12 سانتی متر و عرض آن حدود یک سانتی متر است و وزن آن 3 – 2 گرم می باشد و
بصورت زنده زایی تکثیر پیدا می کند ساختمان بدنی این موجود از لحاظ سیستم
عصبی بسیار ساده و ابتدایی است . جهت تکثیر و رشد معمولا در آکواریومهای
بزرگ و به صورت گروهی پرورش داده می شوند بزاق زالو ( Leeches ) حاوی
آنزیمهای فراوانی است که خواص درمانی متعددی دارند که به اختصار به شرح ذیل
می باشند : 1 . خاصیت Anesthetic : این خاصیت باعث کاهش درد موضعی در
هنگام نیش زدن میگردد که عمدتا به دلیل وجود ماده Hirudin می باشد . 2 .
خاصیت Vasodilator : این خاصیت به دلیل ماده Histimine می باشد که باعث
گشادگی عروق خواهد گردید . 3 . خاصیت Anticoagulant : این خاصیت به دلیل
آنزیم Hyaluronidas موجود در بزاق H.M می باشد . بعلاوه این آنزیم خاصیت
موکوکیتیک و آنتی بیوتیک بسیار قوی دارد در حدی که در درمان گلوکوم
هم بسیار موثر هست . 4 . خاصیت Protealitic inhibitor : این حالت به دلیل
وجود سه پروتئین خاص به نامهای Hirudin و Bdelin و EgLin می باشد . الف )
Hirudin : مهارگر اختصاصی ترومبین می باشد پس در روند تشکیل لخته موثر هست
این ماده امروز به طور صناعی جهت استفاده در امور طبی ساخته می شود . ب )
Bdelin : با وزن مولکولی 5000 ، مهارگر Tripsin و پلاسمین و Acrosin می
باشد و اغلب در موارد نیاز به غیر فعال کردن پلاسمین مورد مصرف دارد
. EgLin : با وزن مولکولی کم خاصیت مهارگری ELastase و cathepsin و
Subtilisin و Chymotripsin را دارد که بسیار موثر در کاهش التهاب بعد از
تروما و جراحی ها و مشکلات آندوتلیوم روده ای علی الخصوص بیماری کرون می
باشد بعلاوه این ماده مانع تشکیل لخته به دنبال سپتی سمی در خون می گردد
. 5 . خاصیت Antibiotic : آنچه را که اخیرا مورد توجه قرار گرفته است این
خاصیت Leech می باشد که عمدتا به وسیله Aeromonas Hydrophila یا ( Hirudini
) که در روده زالو زندگی می کند تولید می گردد و بر روی بیماریهای ناشی از
استاف اورئوس و توبرکلوز و بیماری دیسانتری و دیفتری موثر می باشد .
آنزیمها و پروتئینهای متعدد دیگری نیز در کیسه های بزاقی قدامی و خلفی (
H.M ) موجود می باشند . با توجه به خواص فوق استفاده از زالو در بسیاری از
ممالک از دو حیث مورد توجه قرار گرفته است یکی از نظراستفاده مستقیم از آن
در درمان بیماران و دیگری پرورش و تکثیر جهت مصرف داخلی و صادرات می باشد .
پرورش زالو از لحاظ مکانی در آکواریومهایی متناسب با تعداد و شرایط مورد
نیاز جهت رشد و تکثیر آنها صورت می گیرد و نیازمند نظارت کادر مجرب جهت
تامین مایحتاج و محیط مناسب و بررسیهای زیستی مورد نیاز می باشد . صادرات
در مورد زالو به دو صورت می تواند انجام پذیرد : الف ) صادر کردن خود موجود
زنده به کارخانجات دارو سازی کشورهای دیگر ب ) استخراج آنزیمها توسط شرکت
های داروئی داخلی و صادر نمودن محصولات داروی حاصلههر دو روش فوق بسیاری از
ممالک از جمله آلمان و انگلستان و روسیه و فرانسه به وفور مورد استفاده می
باشد و علاوه بر ارزش درمانی اشتغال زایی و ارز آوری نیز برای آنها به
دنبال داشته است .جانورشناسان تاکنون 650 نوع زالو را شناسایی کرده‌اند که
50 نوع آن از خوردن پستانداران تغذیه می‌کنند.برخی از انواع زالو
فوق‌العاده خطرناک و بیماریزا می‌باشند اما گونه‌های متعددی از زالوها وجود
دارند که اثرات درمانی جالب توجهی دارند. ماده آنتی کوآگولان (ضد انعقادی)
که در بزاق زالو موجود است بنام هیرودین موجب رقیق شدن خون، بازشدن عروق
بسته و بالطبع افزایش خونرسانی و اکسیژناسیون موضع میگردد. پیش‌بینی
میگردد حداقل یکصد نوع ماده ویژه با اثرات درمانی گوناگون توسط زالو ترشح
می‌شود. اکنون در شمار کثیری از کلینیکهای معتبر اروپا و آمریکا از زالو
جهت رقیق شدن خون متعاقب آنژیوپلاستی قلب، گرافتهای پوستی و پیوند اعضاء (
جهت تسریع خونرسانی موضع و پیشگیری از انعقاد خون در عروق)، واریس، ضایعات
پوستی و زیبایی پوست و حتی تقویت سیستم ایمنی بدن، استفاده طبّی بعمل
می‌آید.حتی کشورهایی نظیر روسیه و انگلستان از ره‌آورد صادرات زالو درآمد
هنگفتی برای اقتصادشان فراهم کرده‌اند. در طب سنتی ایرانیان کاربرد زالو
بسیار وسیع بوده و در بیماریهای خونی و عفونی، فشارخون، سکته قلبی،
بیماریهای چشمی، پوستی، واریس، بواسیر، آبسه‌های چرکی و . . . مورد
استفاده قرار گرفته است.در طب افواهی (عامیانه) مردم ایران نیز زالو همانند
حجامت و فصد بعنوان یک رفتار درمانی و پیشگیری پذیرفته شده و شناخته شده
حضور داشته است و مردم شهر و روستای ایران می‌دانستند که علاج بسیاری
عفونتها و زخم‌ها و کسالت‌های بدن با زالو اندازی ممکن است.حکیم جرجانی در
کتاب سوم ذخیره خوارزمشاهی اشاره‌ای به نحوه استعمال زالو و جایگاه درمانی
آن کرده منفعت زالواندازی را بیشتر در بیماریهای پوستی می‌داند و معتقد
است ابتدا باید تن را با فصد و مسهل پاکیزه کرد و سپس زالو انداخت.در
انتهای مقاله گزارش درمان چند نوع بیماری صعب‌العاج به توسط زالو آمده
است.پیشنهادات زیر منطقی بنظر می‌رسد :1ـ وزارت بهداشت با همکاری وزارت
جهاد کشاورزی، اقدام به تکثیر و توزیع نژادهای مرغوب زالوهای یکبار مصرف
نماید و حتی در امر صادرات آن نیز سرمایه‌گذاری شود.2ـ پژوهش‌های کاربردی و
مفصل از سوی مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی کشور روی فواید و جنبه‌های درمان و
یا خطرات احتمالی زالواندازی صورت گیرد و اطلاعات حاصل شده در اختیار
علاقمندان و پزشکان قرار گیرد.3ـ جهت قطع هرگونه سوء استفاده احتمالی و
پیشگیری از انتقال بیماریهای واگیردار نظیر هپاتیت و ایدز مراکز اختصاصی و
تأیید شده و دارای مجوز از سوی وزارت بهداشت و امر زالودرمانی اختصاص یابد
و به عموم معرفی شود. متن مقاله زالو از 2500 سال قبل در هند، یونان، روم،
ایران و سپس در اروپا مورد استفاده پزشکی داشته است. در قرن نوزدهم از این
جانور کوچک برای درمان هر دردی از جمله سردرد، تب، زخم‌های عفونی شده، دمل
و آبسه، ورم‌ها، هموروئید و . . . استفاده می‌شده است. بدلیل اثر ضد
انعقادی هیرودین (Hirudin) بزاق زالو، امروزه در تحقیقات جدید ثابت شده است
که پس از عمل جراحی آنژیوپلاستی قلب و بطور کلی در بیماریهای کرونری قلب،
زالو می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند و Risk جراحی و Side Effect و خطر حملات
قلبی را به حداقل کاهش دهد. در هندوستان 20بیمار با واریس اندام تحتانی
(پیشرفته) کاندید زالو درمانی شده و پاسخ درمانی شگفت‌آوری مشاهده شده و
تمامی بیست نفر (100% بیماران مورد مطالعه) کاملاً درمان شدند.ریکاو و
کولین آمریکایی در مقاله‌ای تحت عنوان کاربردهای نوین زالو درمانی گزارش
اثر شگفت‌انگیز زالو درمانی در بهبودی پیوند Rejecct شده انگشت قطع شده دست
یک کودک سه ساله و گرافت عضلانی گردن یک مرد 67 ساله را قید
کرده‌اند.سابقه زالو تراپی به 1500 سال قبل از میلاد در مصر باستان بر
میگردد. در قرن 19 در آمریکا از زالو برای درمان هموروئید، بیماریهای لثه
و دهان و بیماریهای متنوع دیگری استفاده می‌شد.مشاهده مردی که پای گانگرن
شده وی (که در آستانه Amputation قرار داشت) توسط زالواندازی، نجات‌یافته
بود انگیزه تحقیق ما روی زالو و جایگاه درمانی زالو در طب آلوپاتی و
آلترناتیو شد.زالو جزو نرمتنان تک‌جنسی می‌باشد که 650گونه آن شناسایی شده و
50نوع آن از خون پستانداران تغذیه می‌کند. زالوی طبی Hirudo Medicinalis
نام دارد و مشخصه آن نوارهای سبز زیتونی تا سبز لجنی در پشت آن است.
زالوهای سیاه‌رنگ یا سرمه‌ای رنگ و یا زالوی بسیار درشت (بزرگ‌تر از 12
سانتیمتر) اغلب نامناسب و خطرناک می‌باشند.محققین هندوستان طی بررسیهای
علمی متوجه شدند که زالو خون سیاهرگی مملو از Co2 را به خون شریانی حاوی O2
ترجیح می‌دهد و در مکیدن خون، عروقی را انتخاب می‌کند که دارای غلظت
بالاتر و خون فاسدتر می‌باشند.زالو از سویی خون آلوده و فاقد O2 را تخلیه
می‌کند و از سوی دیگر بزاق خود را که حاوی ماده‌ای آنتی‌کوالاگون (هیرودین)
و احتمالاً بیش از یکصد نوع ماده bioactive (مثلاً ترکیبات پروستا سایکلین
فرم و پروتئینی شبیه گیرنده‌های نیکوتینیک استیل کولین) دیگر می‌باشد، به
موضع تزریق می‌کند. یعنی دو عمل تصفیه خون و ترقیق خون را همزمان انجام
می‌دهد و بالطبع این خون سالم سازی شده به کنترل عفونتها و عملکرد بهتر
سلولهای دفاعی خون و سیستم ایمنی و افزایش اکسیژناسیون بافتها منجر خواهد
شد.امروزه در مهار Venous Congestion (مهمترین کمپلیکاسیون جراحی‌ها
پلاستیک و میکروسکوپی و پیوند اعضاء و گرافتهای پوستی) زالو به خوبی عمل
می‌کند و مانع احتقان خون، هماتوم، ادم، ترومبوز و نکروز عضو یا فلاپ پیوند
زده شده میگردد(البته زالو در نارسایی شریانی یا ایسکمی بافتی چندان موثر
نیست و infectionهای مشاهده شده پس از زالو تراپی در چنین بیمارانی بوده
است).Gerald و James ضمن معرفی Case های متعدد و متنوعی که با متد
زالودرمانی Reject پیوند عضو قطع شده آنها بهبودی یافته، بحث کاملی پیرامون
عفونت‌های متعاقب زالو و آنتی‌بیوتیک تراپی آن ارائه داده است.زاخارسکی و
همکارانش در Report خود بیماری با ملانوم بدخیم متاستاتیکی را معرفی کردند
که طی سه جلسه زالو درمانی کاملاُ مداوا شده است (تحریک رشد سلولهای سرطانی
ملانوم به دلیل آنزیم مترشحه از سلولهای ملانوم است که هیدرودین بزاق زالو
مهار کننده این آنزیم است.)دکتر NAZAR در Lik Sprava 1998 Aug شرح درمان
میوکاردیت عفونی را با هیریدوتراپی آورده است.پژوهشگران دپارتمان
فارماکولوژی دانشگاه کنتاکی از لحاظ بیوشیمی مقایسه‌ای میان هپسارین و
هیرودین به عمل آوردند که اثر اختصاصی‌تر هیرودین نسبت به هپارین را به
دلیل زیر توجیه کرده‌اند : 1ـ هیرودین برای فعال شدن نیاز به کوفاکتور
ندارد2ـ هیرودین اثرات پایدار و یکنواخت dose-dependent دارد 3ـ هیرودین
اثر مستقیم روی مهار ترومبین دارد 4ـ هیرودین toxicity (مسمومیت)
نمی‌دهد.جوزف آیتون جراح ترمیمی بیمارستان ماساچوست ایالات متحده در سال
1985 وازنش(Reject) پیوند گوش یک پسربچه را با زالو مرتفع ساخت.امروزه
جامعه جراحان انگلستان پس از مشاهده اثرات معجزه آسای زالو در جراحیهای
پلاستیک و گرافتهای پوستی و پیوند اعضاء، کاربرد زالو پس از پیان جراحی و
حتی در حین عمل، را کاملاً پذیرفته‌اند و مورد تأکید قرار می‌دهند.پروفسور
ایوالیو از دانشگاه مون‌پلیه (فرانسه) معتقد است هنوز تمامی اسرار و خواص
مثبت پزشکی زالو کشف نشده است و دست کم ده اثر درمانی برای زالو قائل
است.در کشور روسیه درمان با زالو بسیار رواج یافته است بطوری که بیماریهای
مختلف از سردرد و بیماری قلبی و پوستی گرفته تا حتی ضعف قوای جنسی را با
زالو اندازی معالجه می‌کنند.در مسکو و اوکراین کرم‌های آرایشی جهت رفع چروک
صورت ابداع شده است که ماده مؤثره آن از زالو استحصال شده است.در اوایل
قرن نوزدهم سالانه 30میلیون عدد زالو از آلمان به آمریکا صادر شده و مورد
مصارف درمانی و طبی قرار گرفته است.در تحقیقات ارائه شده از سوی دانشگاه
استانفورد کالیفرنیا که در مجله لارنگوسکوپ (آگوست 1998) چاپ شده است،
کاربرد زالو در جراحیهای پلاستیک و ترمیمی با درصد موفقیت بالایی همراه
بوده است. (کاهش واپس زدن پیوندها و گرافت‌ها) پروفسور می‌یر، آلتون،
اوخنر و هورتر معتقدند هر گونه کانون عفونی بدن را بوسیله زالو می‌توان
ریشه‌کن کرد.زاخارین روسی معتقد است زالو موجب انبساط عروق موضع نیز می
گردد و بلکه اثر وازودلاتاسیون عمومی بدن را برای آن قائل است چرا که
مشاهده می‌شود که در crise هیپرتنشن، پس از مصرف زالو، فشار به حد نرمال ر
میگردد.هر زالو پنج تا پانزده میلی لیتر خون می مکد ( ده برابر حجم بدن
خود ) طی مدت 60 - 15 دقیقه.خونریزی پس از جدا شدن زالو 10 – 2 ساعت طول
می‌کشد ماده بی‌حسی تزریق شده توسط زالو در موضع سبب از بین رفتن درد حین
نیش زدن و مکیدن خون می‌شود.هیرودین سبب: 1ـ مهار تبدیل فیبرینوژن به
فیبرین و بالطبع مهار انعقاد خون 2ـ شل‌شدن عضلات صاف دیواره عروق و
بالطبع گشادشدن عروق(Vasodilatation) 3- افزایش و بهبود فلوی خون در دکتر
آلبرت کراشینیوک در روسیه دو Case جالب بدین ترتیب معرفی کرده است.1) کودکی
6 ساله با سابقه cp ـ فلج مغزی ـ که مدت 5 سال توانایی راه رفتن نداشته
است و پس از جلسات زالو درمانی بخوبی راه رفته و علایم cp ناپدید شده
است.2) زن جوانی با سابقه حملات آسم Status و نازائی. طی مرحله اول
هیرودوتراپی آسم وی کاملاً بهبودی یافته و پس از مرحله دوم هیرودوتراپی
باردار شده و صاحب فرزند میگردد! جالب است بدانیم فقط 2% اطفال متولد شده
دارای آپگار 10 می‌باشند که این نوزاد دارای آپگار 10 بود(!)دانشمندان
سن‌پترزبورگ روسیه طی سالهای 97ـ93 دو تئوری زیر را درباره توانایی‌های
درمانی زالو اثبات کرده‌اند :الف ـ bioenergetical effect : زالوها توانایی
ایجاد ثبات در مناطق حیاتی را دارند. در آزمایشگاههای بیوفیزیک و
بیومکانیک انستیتو کورتکوف روی اثر زالو در kirlian effect (پرتوافکن
luminescence بافتهای بیولوژیک در میدان‌های الکترومغناطیسی با فرکانس
بالا) مطالعه شده و متوجه شدند که پس از زالو تراپی افزایش luminescence را
شاهد هستیم و بطور قابل ملاحظه‌ای افزایش پایداری انرژتیک و سازه‌های
اطلاعاتی در بافتها را شاهد هستیم که با هیچ متد درمانی دیگری این افزایش
حاصل نمی‌شود.ب ـ neiro-throphical effect : ترشحات زالو موجب تحریک رشد
نرون‌ها و نورودندریت‌ها و ترمیم و نوسازی آنها میگردد. این کشف می‌تواند
افق روشنی در درمان بیماریهای ناعلاج CNS پارکینسون، اسکلروزیس(MS).CVA.
ترومبوز عروق مغز، آلزهایمر و . . . برای ما باز کند.کرسی زالو درمانی
سن‌پترزبورگ (MAPS) در آخر توصیه می‌کند : ما معتقدیم هر پزشکی اعم از جراح
آنکولوژیست، ارتوپد، دندانپزشک، ژینکولوژیست و . . . بایستی توانایی‌های
درمانی زالو را بشناسد و استفاده کند. زالو توانایی درمان گروه متنوعی از
بیماریها را دارد نظیر : زخم معده، کولیت، پروستاتیت، برونشیت، التهابات
کبد و کیسه صفرا، گاستریت، همورویید، اغلب بیماریهای پوستی، اسپاسم عضلانی،
واریس، نازائی، آدنوم پروستات، ناباروری مردان، کاهش میل جنسی(Impotnce)،
الکلیسم، ترک اعتیاد(مواد مخدر).دکتر Sawyer از مؤسسه تحقیقاتی بیوفارم
انگلستان معتقد است که در دهان زالو آنزیم ژاله مانندی بنام Orgelase موجود
است که در درمان بیماریهای چشمی و آرتریت روماتوئید کاملاً کارآیی دارد.
فرانسه در سال 1850 بیش از صد میلیون زالو از روسیه وارد کرده است و در
سالهای 1950 تنها در شهر فیلادلفیای آمریکا 000/750 زالو استفاده شده
است.اخیراً مطالعاتی نیز در دست اقدام است پیرامون تأثیر زالو در کنترل و
بهبودی تومورهای سرطانی که امید می‌رود به محافل علمی جهان عرضه
گردد.مقالات و گزارشات علمی فراوانی پیرامون تکنیک‌های زالو اندازی، نحوه
آمده‌سازی روانی بیمار.مراقبت‌های پس از زالو اندازی، روش نگهداری و تکثیر
زالو و دهها عنوان دیگر در مدلاین و کتب رفرانس leech therapy به چشم
می‌خورد که جمع‌بندی آنها در این مقاله ممکن نبود.جایگاه زالو در طب سنتی
ایرانیان :شیخ‌الرئیس ابن‌سینا باب مبسوطی پیرامون زالو دارد و چنین
می‌فرمایند :«از زالوهایی که کرک‌ریز و نرم دارند یا لاجوردی رنگ هستند
پرهیز کنید زیرا دچار غشی، خونریزی، تب، سستی و قرحه‌های بدخیم خواهید شد.
از زالویی استفاده شود که در آبهای خزه‌دار که محل زیست قورباغه‌هاست نمو
کرده و نه زالویی که در آبهای گل‌آلود سیاه بوده است. زالو بهتر است
«حجامت» خون تباه را از عمق بدن بیرون می‌کشد. زالو را ابتدا سرازیر
نگهدارید تا استفراغ کند و محتویات شکمش بیرون آید سپس اندکی خون بره به او
بدهید. سپس مواد چسبنده و کثیف بدن او را با بوراکس پاک کنید ] استفاده از
مواد صابونی عطردار مضر است[ و جایی را که می‌خواهید زالو بگذارید با دست
مالش دهید تا سرخ شود. اگر جای زالو انداختن را با گل سرشور یا خون اندود
کنند. زالو بهتر می‌چسبد. بهتر آن است که پس از جدا شدن زالو، محل گزش او
را حجامت برنهید تا احیاناً اگر آزاری و عفونتی براثر نیش زالو عارض شده،
از بین برود اگر پس از زالو اندازی خون بند نمی‌آید مازوج سوخته، نوره،
خاکستر یا سوده نرم ] یا پودر باقلا و زردچوبه[ استعمال شود. زالو اندازی
برای بیماریهای پوست از قبیل جوش‌ها، دمل‌ها، لکه‌های سیاه و نقطه‌های
سیاه و سپید و . . . مفید است.»در طب عامیانه نیز زالو در کوچه و بازار به
فروش می‌رسیده و تا حدود سی‌سال قبل، همه می‌دانستند که برای علاج زخم
چرکین و دمل بهترین درمان زالو اندازی است. یا برای پیشگیری از فساد دهان و
لثه و داشتن دندانهای محکم باید بناگوش را زالو گذاشت. مخبرالسلطنه در
کتاب خاطرات و خطرات حکایتی جالب نقل می‌کند : «جهانگیرخان وزیر صنایع دچار
قانقریا شد و دکتر تولوزان فرانسوی (پزشک مخصوص دربار) دستور به قطع پای
ایشان داد. آشنایان جهانگیرخان با قطع پا مخالفت ورزیده و میرزاحسن‌خان
جراح‌باشی محله را به عیادت جهانگیرخان آوردند. او پس از معاینه گفت به من
یازده روز فرصت دهید تا این پا را معالجه کنم. میرزاحسن در سه نوبت زالوی
زیادی به پای بیمار انداخت و پس از یاده روز از تولوزان فرانسوی دعوت کردند
که پا را ملاحظه کند. تولوزان وقتی پا را دید، بهبود آن را تأیید کرد و از
اینکه قبلاً به میرزاحسن ناسزا گفته بود معذرت خواهی کرد و دویست تومان به
میرزاحسن داد».زالو اندازی جزو سنت‌های درمانی پذیرفته شده و به همان
معروفیت و مقبولیت حجامت و قصد (رگ‌زنی) بین توده‌های مردم رواج داشت. آری
این حیوان یک گرمی به ظاهر مشمئز کننده طی سالیان دراز بیماریهای
صعب‌العلاجی را براحتی درمان می‌کرد و بیماران را از صرف هزینه‌های گزاف،
بریده شدن از اندام‌ها، بد شکل شدن پوست، فلج شدن ناشی از سکته مغزی و . . .
نجات می‌داده است. تأیید این نظر را با پرسش از افراد 40سال ببالا
می‌توانید جستجو کنید.دیدگاه حکیم جرجانی پیرامون زالو درمانی :جرجانی
معتقد است بهترین زالو، زالوی موجود در آبهای پاکیزه است و شکل او باید
همانند دم موش باشد و شکم او سرخ و پشت او سبز و سرش کوچک باشد و او نیز
معتقد است منفعت زالو بیشتر در بیماریهای پوستی مانند ریش بلخی، قوبا،
سعفه و . . . می‌باشد. طریقه استعمال و موارد احتیاطی که جرجانی برشمرده
همان دیدگاه بوعلی‌سیناست که از تکرار آن صرف‌نظر می‌کنیم. نکته بارز
افتراق دیدگاه جرجانی با تمام حکما درباره کاربرد زالو این جمله او در کتاب
ذخیره است که می‌فرماید : «نخست تن را به فصد و مسهل پاک باید کرد و سپس
دیوچه (زالو) را فراز گذارید تا منفعت او پدید آید»گزارش موارد زالو درمانی
در یک کلینیک در تهران:در کلینیک طب سنتی ما واقع در شهر تهران مجموعاً
روی 31 بیمار عمل زالودرمانی صورت گرفته است که آمار و یافته‌های زیر بدست
آمد :15 بیمار جهت بثورات پوستی و جوش و آکنه‌های مقاوم به درمان و
اسکارهای پوستی مراجعه کرده بودند که پس از یک یا دو مرحله زالودرمانی،
تغییرات کاملاً محسوسی در ضایعات پوستی آنان پدیدار شد و رضایت درمانی
بیماران مذکور بیش از 90% بوده و به جز یک نفر آنان که مجدداً ضایعاتش عود
داشته است ، مابقی یعنی 14نفر (93%) طی follow up یکساله عود ضایعات
نداشته‌اند.6 نفر جهت واریس پا زالوتراپی شدند که رضایت درمانی آنان 100%
بوده و هر 6نفر پس از یکسال follow up نشانه‌ای حاکی از عود واریس گزارش
نکردند.4 نفر جهت چین و چروک پوست صورت (زیبایی) مراجعه کردند و پس از
زالوتراپی، 2نفر (50%) کاملاً راضی اما 2نفر (50%) نتیجه درمانی خاصی
مشاهده نکرده‌اند.یک نفر با سابقه ترومای مفصل مچ‌پا و هماتوم داخل مفصل
(با تأیید گرافی و متخصص ارتوپدی و کاندید جراحی مفصل) که شکایت از سدی
دایم پا، درد و سری‌پا، و کاهش قدرت عضلانی پاها داشت و در معاینه نبض‌های
دورسال پدیس ضعیف و فیل فورم بود، مورد زالودرمانی قرار گرفت که پس از یک
هفته تمام ناراحتی و علایم بالینی وی از بین رفت.بیمار دیگری با آبسه و
فیستول آنال (کمپلیکه و مرکب) که بارها مورد جراحی قرار گرفته و عود مجدد
داشته است، مورد زالوتراپی قرار گرفت و همکنون پس از حدود 5/1 سال هیچ
مشکلی ندارد.بیمار دیگر Case شناخته شده Diabetic foot می‌باشد که یک پای
وی پس از گانگرن شدن آمپوته شده بود و پای دیگر نیز گانگرن شده و در آستانه
آمپوتاسیون بود که با 2 جلسه زالودرمانی، پا به حد نرمال برگشته و همکنون
هیچ مشکلی ندارد.Case دیگر Squamous cell carcinoma (کانسر پوستی) invasive
بوده است که پس از زالودرمانی (3جلسه) رشد تومور کاملاً محدود شده و از
اگزودا و تخریب پیشرونده پوستی و بافتهای جلدی جلوگیری بعمل آمد.Case دیگر
دختر و پسر جوانی هستند دچار وسواس فکری (Obssesive compulsive) که پس از
زالودرمانی پشت گوش، اظهار می‌دارند دیگر از افکار مزاحم و حالات وسواس
فکری اثری نمی‌بینند.بیماران مورد نظر پس از پیگیری یکساله، غیر از مورد
خاصّ بیماری خود که به جهت آن زالواندازی کرده بودند، نتایج و تغییرات جالب
توجهی را در بدن خود ذکر می‌کردند که به برخی اظهارات آنان توجه کنید :1ـ
متعادل شدن هیپرومنوره و متروراژی (با سابقه هشت‌ساله که مراجعات مکرر و
بی‌ثمر به متخصصان گوناگون داشته است)2ـ کاهش اضطراب و پرخاشگری و
tension پیشنهاداتبا توجه به اقبال روزافزون طب مدرن به زالودرمانی و
تأثیرات درمانی غیرقابل انکار زالو درمانی پیشنهادات زیر موجه بنظر
می‌رسد.اولا : هر پروسجور طبی در کنار مزایای خود می‌تواند Side effect و
Riskهای گوناگونی دنبال داشته باشد. درمان با زالو نیز از این قاعده
مستثنی نیست. وزارت بهداشت درمان آموزش پزشکی جهت قطع هرگونه سودجویی افراد
ناصالح باید چارچوب‌های دقیق نظارتی بر امر درمان با زالو اعمال نماید و
با معرفی مراکز تأیید شده و کنترل شده و دارای مجوز، در عین حالی که
زالودرمانی را ضابطه‌مند خواهد کرد، عموم را از مزایای درمانی زالو(که در
برخی موارد هیچ جایگزینی ندارد) بهره‌مند خواهد ساخت. احتمال انتقال ایدز و
هپاتیت نمی‌تواند دلیلی بر تعطیلی و حذف پدیده زالودرمانی باشد.(باید
مسئله را حل کرد و نه اینکه صورت مسئله را حذف کرد!)دوماً : ارزش جهانی
زالو بین 6-2 دلار (هرعدد زالو) برآورد شده است. با توجه به اینکه
مرغوبترین نژاد زالو ] زالوی شرقی یا پارسی (H-Medicinalis orientalis)[ در
ایران قابل تکثیر است. شایسته است وزارت بهداشت با همکاری وزارت جهاد
کشاورزی اقدام به تکثیر و توزیع زالوهای طبی و یکبار مصرف جهت مصارف داخلی
و صادرات خارج کشور داشته باشد. (با توجه به این حقیقت که مصرف زالو، در
کلینیکهای کشورهای توسعه یافته بطور چشمگیری در حال افزایش است) که با این
طریق بحث آلوده بودن زالوها نیز چاره خواهد شد.سوماً : وزارت بهداشت،
دانشگاه‌های علوم پزشکی و مراکز تحقیقاتی و علمی کشور باید روی مکانیسم عمل
زالو، ترکیبات بزاق زالو، اثرات local و general درمانی زالو،
اندیکاسیونها و کنترا اندیکاسیون‌های زالودرمانی، و سایر جنبه‌های درمانی
زالواندازی مطالعات کاربردی و دقیق داشته باشند تا نتایج تحقیقات حاصله به
مجامع علمی داخل و خارج کشور عرضه شده و محققین و پزشکان علاقمند به
زالودرمانی با base علمی کافی درحیطه‌های طب سنتی و طب مدرن اقدام به درمان
با زالواندازی بنمایند.«منابع تحقیق»1ـ کتاب طب اسلامی (حجامت و زالو)
تالیف دکتر سیدعلی طبری‌پور ـ انتشارات النبی بابل 1376.2ـ سلسله مقالات
پژوهشی موسسه تحقیقات حجامت ایران 3ـ کتاب خلاصه مقالات همایش بین‌المللی
طب سنتی و مفردات پزشکی ـ دانشگاه شهید بهشتی آبان 13794ـ مقاله زالو
حجامتگری در دامان طبیعت تألیف سید عبدا... خلیلی 5ـ اقنون در طب
(شیخ‌الرئیس ابن‌سینا) ـ انتشارات سروش6ـ کتاب ذخیره خوارزمشاهی ـ سید
اسماعیل جرجانی7ـ خفی علائی ـ سیداسماعیل جرجانی ـ انتشارت اطلاعات8-
Golden MA & Quinn. Partington MT. Leech therapy in digital
replantation Aom 1995.9- Kocent Lc& spinner SS.Leech therapy new
procedures for an old treatment 1992_18 : 481- 483.10- Graham. CE .
Leeches . Br Med 1995.11- Biopharm LTd. Biopharm Leeches . united
Kingdom : walters printer 1996.منبع: زالو درمانی در دندان پزشکیزالو از
2500 سال قبل در هند، یونان، روم، ایران و سپس در اروپا مورد استفاده پزشکی
داشته است در قرن نوزدهم از این جانور کوچک برای درمان هر دردی از جمله
سردرد، تب، زخم های عفونی شده، دمل و آبسه، ورم ها، هموروئید و... استفاده
می شده است. بدلیل اثر ضدانعقادی هیرودین (Hirudin) بزاق زالو، امروزه در
تحقیقات جدید ثابت شده است که پس از عمل جراحی آنژیوپلاستی قلب و به طور
کلی در بیماری های کرونری قلب، زالو می تواند نقش موثری ایفا کند و خطر
جراحی و Side Effect و خطر حملات قلبی را به حداقل کاهش دهد. در هندوستان
20بیمار با واریس اندام تحتانی (پیشرفته) کاندید زالو درمانی شده و پاسخ
درمانی شگفت آوری مشاهده شده و همه 20نفر (100درصد بیماران مورد مطالعه)
کاملادرمان شدند. جوزف آیتون جراح ترمیمی بیمارستان ماساچوست ایالات
متحده در سال 5891 وازنش یا پس زدن عمل جراحی پیوند گوش یک پسربچه را با
زالو مرتفع کرد. جامعه جراحان انگلستان پس از مشاهده اثرات معجزه آسای
زالو در جراحی های پلاستیک و گرافتهای پوستی و پیوند اعضاء کاربرد زالو پس
از پایان جراحی و حتی در حین عمل را کاملاپذیرفته اند و مورد تأکید قرار می
دهند. در کشور روسیه درمان با زالو بسیار رواج یافته است به طوری که
بیماری های مختلف از سردرد و بیماری قلبی و پوستی گرفته تا حتی ضعف قوای
جنسی را با زالواندازی معالجه می کنند. در روسیه و اوکراین کرم های آرایشی
جهت رفع چروک صورت ابداع شده است که ماده مؤثره آن از زالو استحصال شده
است. ترشحات زالو موجب تحریک رشد نرون ها و نورودندریت های آنها می شود.
این کشف می تواند افق روشنی در درمان بیماری های ناعلاج نظیر پارکینسون،
اسکلروزیس، ترومبوز عروق مغز، آلزهایمر و... برای ما باز کند. کرسی زالو
درمانی سن پترزبورگ (MAPS) توصیه می کند: ما معتقدیم هر پزشکی اعم از جراح
ارتوپد، دندانپزشک، ژینکولوژیست و... بایستی توانایی های درمانی زالو را
بشناسد و استفاده کند. زالو توانایی درمان گروه متنوعی از بیماری ها را
دارد نظیر: زخم معده، پروستاتیت، برونشیت، التهابات کبد و کیسه صفرا،
گاستریت، هموروئید، اغلب بیماری های پوستی، اسپاسم عضلانی، واریس، نازائی،
آدنوم پروستات، ناباروری مردان، کاهش میل جنسی (Impotnce)، الکلیسم، ترک
اعتیاد (موادمخدر). جایگاه زالو در طب سنتی ایرانیان: شیخ الرئیس ابن
سینا باب مبسوطی پیرامون زالو دارد و چنین می گوید: از زالوهایی که
کرک ریز و نرم دارند یا لاجوردی رنگ هستند پرهیز کنید زیرا دچار غشی،
خونریزی، تب، سستی و قرحه های بدخیم خواهید شد. از زالویی استفاده شود که
در آبهای خزه دار که محل زیست قورباغه هاست نمو کرده و نه زالویی که در
آبهای گل آلود سیاه بوده است. زالو بهتر است ،«حجامت» خون تباه را از عمق
بدن بیرون می کشد. زالو را ابتدا سرازیر نگه دارید تا استفراغ کند و
محتویات شکمش بیرون آید، سپس اندکی خون بره به او بدهید سپس مواد چسبنده و
کثیف بدن او را با بوراکس پاک کنید] استفاده از مواد صابونی عطردار مضر است
و جایی را که می خواهید زالو بگذارید با دست مالش دهید تا سرخ شود. اگر
جای زالوانداختن را با گل سرشور یا خون اندود کنند، زالو بهتر می چسبد.
بهتر آن است که پس از جداشدن زالو، محل گزش او را حجامت برنهید تا احیانا
اگر آزاری و عفونتی بر اثر نیش زالو عارض شده، از بین برود اگر پس از
زالواندازی خون بند نمی آید مازوج سوخته، نوره، خاکستر یا سوده نرم[ یا
پودر باقلاو زردچوبه ]استعمال شود. زالواندازی برای بیماری های پوست از
قبیل جوش ها، دمل ها، لکه های سیاه و نقطه های سیاه و سفید و... مفید است.»
در طب عامیانه نیز زالو در کوچه و بازار به فروش می رسیده و تا حدود
30سال قبل، همه می دانستند که برای علاج زخم چرکین و دمل بهترین درمان
زالواندازی است. یا برای پیشگیری از فساد دهان و لثه و داشتن دندانهای محکم
باید بناگوش را زالو گذاشت. مخبرالسلطنه در کتاب خاطرات و خطرات حکایتی
جالب نقل می کند: «جهانگیرخان وزیر صنایع دچار قانقاریا شد و دکتر تولوزان
فرانسوی (پزشک مخصوص دربار) دستور به قطع پای ایشان داد. جهانگیرخان با قطع
پا مخالفت ورزیده و میرزاحسن خان، جراح باشی محله را به بالین خان آوردند.
او پس از معاینه گفت به من 11 روز فرصت دهید تا این پا را معالجه کنم.
میرزاحسن در سه نوبت زالوی زیادی به پای بیمار انداخت و پس از 11روز از وی
دعوت کردند که پا را ملاحظه کند. تولوزان وقتی پا را دید، بهبود آن را
تأیید کرد و از اینکه قبلابه میرزاحسن ناسزا گفته بود معذرت خواهی کرد و
200تومان به میرزاحسن داد.» دیدگاه حکیم جرجانی پیرامون زالودرمانی:
جرجانی معتقد است بهترین زالو، زالوی موجود در آب های پاکیزه است و شکل
او باید همانند دم موش باشد و شکم او سرخ و پشت او سبز و سرش کوچک باشد و
او نیز معتقد است منفعت زالو بیشتر در بیمارهای پوستی مانند ریش بلخی،
قوبا، سعفه واستمنبع:
http://d17510455.rah150.rahnemoon.com/professional/news/scientific_news_detail.php?ID=66945 زالو
از نظر رازی و ابن سیناپزشکان نام آور اسلامی چون ابن سینا و رازی اشاره
های فراوانی داشته اند که با علم به زیان این جانور موارد استفاده بجا و
مناسب آن را در بیماری می دانستند. در یکی از شرح حال های کتاب الحاوی آمده
است که جوانی در اثر قی خون آلود به حالت احتضار افتاده بود پزشکان از وی
قطع امید کرده بودند. وقتی رازی را بر بالین بیمار آوردند پس از گرفتن
تاریخچه دقیق از بیمار بر وی معلوم شد که اخیراً این جوان سفری داشته و در
طول راه از آب چشمه نوشیده است. دستور داد سطلی از مواد محرک و قی آور را
به جوان خوراندند پس از آن او را به تخلیه نیرومند معده واداشت. در میان
مواد مستفرغه زالویی که از فرط مکیدن خون جثه ای عظیم پیدا کرده بود مشاهده
شد و جوان محتضر از مرگ حتمی نجات یافت. ابن سینا در کتاب قانون به
مسافران سفارش می کند که به هنگام آشامیدن آب از چاه ها و چشمه ها به ویژه
در تاریکی شب دقت فراوانی کنند چون که ممکن است آلوده به زالو باشد. ابن
سینا با شناخت نبو غ آمیز خود بر تمام علوم و فنون و قدمت انواع و اقسام
زالوها را به رنگ و شکل و اندازه تشخیص می داده و زالو های مفید را از مضر
جدا می کرده است. او زالوهایی را که به رنگ ماش و متمایل به سبز با خطوط
زرنیخی در طول پشت یا زالوی سرخ مایل به زرد با حاشیه منور یا زالوهای
جگری رنگ و زالوهایی که دارای سر کوچک بوده باشند یا آنهایی که شبیه دم موش
یا ملخ ریز باشند از زالوهای مطلوب و مفید معرفی می کند و معتقد است که
زالوهای شکم قرمز بهتر از زالوهای پشت سبز هستند به ویژه آنکه از آب جاری
گرفته شده باشند و به زعم ابن سینا زالو خون را بهتر از حجامت از عمق بدن
بیرون می کشد.ابن سینا طرز زالو گرفتن را بدین گونه شرح می دهد که پس از
صید کردن و سرازیر نگهداشتن زالو برای تخلیه معده خون بره با خون جانور
دیگری را به نزد او می آورند تا به عنوان پیش غذا میل کند پس از پاک کردن
بدن زالو با اسفنج نرم او را در آب پاک حمام می کنند و پس از شست و شوی
پوست و مالش منطقه ای که خون باید گرفته شود زالو را در محل می چسبانند.ابن
سینا سفارش می کند که مواد بند آورنده خون در هنگام زالو گرفتن باید در
دسترس باشد. ابن سینا زالو گرفتن را در بیماری های پوست از قبیل جوش ها،
دمل های صورت و لک و پیس سودمند می دانست. ابن سینا از قول هندی ها نقل
کرده است که پاره ای از زالوها سمی هستند. او تاکید می کند که زالوهای با
سر درشت و به رنگ سرمه ای یا سبز یا دارای کرک های ریز و نرم یا زالوهایی
که شبیه مارماهی با خطوط لاجوردی و به رنگ بوقلمونی هستند سمی اند و باید
از آنها اجتناب شود.ابن سینا این زالوها را موجد دمل، غش، خونریزی، تب، ضعف
و قرحه های بدخیم قلمداد می کند و معتقد است زالوهایی که از آب های کثیف و
گل آلود شکار می شوند نامناسب هستند.او در عوض زالوهای صید شده از آب خزه
دار و محل زندگی قورباغه ها را مناسب می داند و تاکید می کند اگر کسی منکر
این شد و زالوی همزیست با قورباغه را زیان آور شمرد خلاف به عرض شما رسانده
و گوش به حرف او ندهید، در دایره المعارف بریتانیا برخلاف مندرجات متن
قانون تصریح شده است که زالوی سمی وجود ندارد و هیچ یک از زالوها سمی
نیستند. هیچ کدام از زالوها به عنوان میزبان حدواسط انگل های انسانی
شناخته نشدند ولی عادات آنها ممکن است منجر به انتقال عفونت شود از جمله
شواهدی وجود دارد که زالوی بوفالو (Irudinaria manillensis) ممکن است سبب
سرایت بیماری های واگیردار دام در فیلیپین شود و نیز محتمل است که سرایت
بیماری های عفونی از طریق زالو به انسان صورت پذیرد و می توان تعبیر سمیت
زالو را در کتاب قانون حمل بر آلودگی این جانور و نقش آن در سرایت بیماری
های واگیردار دانست.دکتر عبدالحمید حسین نیا*زالو کرمی است لزج، چسبنده،
خون آشام و به دلیل صفات فوق چندش آمیز است و نفرت انگیز. در ادبیات ما
«زالوصفت» به آدم هایی می گویند که از دیگران بهره کشی می کنند و در واقع
به آنها می چسبند و خون آنها را می مکند. اغلب ما از این جانور تجسم
نامأنوس داریم. زالو در مزارع برنج به ساق پا یا دست های دختران و زنان
شالیکار که بوته های ظریف برنج را نشا می کنند می چسبد و آب باتلاق را از
خون آنها رنگین می کند. زالو از آب دلو یا جرعه ای آب چشمه که رهگذری تشنه
برای آشامیدن بدان روی می آورد داخل گلو و بینی او می شود و ناراحتی خوف
انگیزی پدید می آورد. به خاطر نفرت از این کرم ترسناک در دوران کودکی وقتی
آن را از جویباری شکار می کردیم بر آن نمک می پاشاندیم. ذرات نمک پوست براق
و لزج زالو را می خورد و ذوب می کرد و زالو زیر شکنجه وول می خورد و ما
کیف می کردیم. آیا واقعاً زالو مستحق این همه لعن و نفرین و مستوجب این
مجازات تلخ است؟ حداقل تاریخ طب گواه آن است که خدمتی که زالو به نوع
بشر کرده است بیشتر از تمام زیان هایی است که برای وی برمی شمارند.استفاده
از زالویی به نام زالوی پزشکی (Hirudo medicinalis) برای بسیاری از بیماری
ها از دیرباز نمودار سودمندی های شایان این جانور بدنام است. کارایی مناسب
زالو در طب و دامپزشکی سبب اختصاص دادن حوضچه هایی برای پرورش زالو در
ممالک مختلف شده است. در روسیه زالو از رقم های مهم صادراتی محسوب می شود.
سابق بر این از اقلام صادرات و واردات کشورهای اروپایی به شمار می آمد و
گفتنی است که در سال 1850 کشور فرانسه صد میلیون زالو از کشورهای دیگر
خریداری کرد. تشریح انواع زالو در حدود 400 نوع زالو در علم جانورشناسی
شناسایی شده اند. زالوها انواع آبزی دارند که ممکن است در چشمه ساران،
جویباران، حوض ها، استخرها، مرداب ها و باتلاق ها، دریاچه ها یا در دریاها
زندگی کنند. ممکن است از انواع دوزیستان یا خاکی باشند ولی از هر نوعی که
باشند به رطوبت وابسته اند و توزیع و انتشار آنها به میزان رطوبت زمین و
هوا ارتباط دارد.نقطه مشترک دیگر انواع زالوها در خوی انگلی است. زندگی
انگلی زالوها در خارج از بدن است و از این جهت از کرم های انگلی که در درون
بدن زندگی می کنند متمایز می شوند. خون آشامی صفت مشترک اغلب زالوهاست.
از نظر جانورشناسی زالوها در طبقه بندی آنالید ها جای می گیرند. زالوها
کرم هایی هستند به طول یک تا چند اینچ و در هر انتها بادکش دارند. بادکش
مکنده انتهای خلفی درشت و پهن تر است حال اینکه بادکش انتهای قدامی کوچک تر
و باریک تر است. بادکش ها برای اتصال تغذیه و حرکت جانور خلق شده اند.زالو
دارای چینه دان قابل اتساعی است که می تواند خون زیادی را در خود ذخیره
کند. بعضی از زالوها ماهیچه های پرقدرتی دارند و می توانند بدن خود را باز و
جمع کنند به طوری که قادرند با حرکت موجی خود ماهرانه در آب شنا کنند یا
در سطح جامدی بخزند. همه زالوها هرمافرودیت (دوجنسی) هستند و علاقه دارند
پیش از آنکه خود را گشنیده کنند با همدیگر بیامیزند و عمل لقاح انجام دهند و
بدین ترتیب اسپرم یک زالو تخمک زالوی دیگر را بارور سازد. زالوهای آبزی
انگل ماهی ها و لاک پشت ها هستند و معمولاً وقتی به میزبان خود می چسبند به
سادگی او را رها نمی کنند. اغلب زالوهای آبزی به رنگ خاکستری متمایل به
قهو ه ای و دارای خطوط رنگی هستند. زالوی پزشکی نمونه ای از این نوع زالو
است. گزش زالوها بی درد است. آنها خود را به میزبان های شناگر می
چسبانند و پوست یا مخاط را با سه آرواره شاخی خود به شکل شکاف سه شاخه می
درانند و به کل بادکش دهانی که به مثابه یک سیستم ایجاد خلأ عمل می کند و
خون را به جیب های قابل اتساع قسمت میانی لوله گوارش پمپاژ کرده و برای
ماهی ها ذخیره می کنند. تخم ناشی از آمیزش زالوها با یکدیگر به شکل پیله در
خاک یا در سنگ یا کنده های درخت در حاشیه آب افکنده می شود.بعضی از
زالوهای آبزی از کرم های خاکی و تخم قورباغه ها تغذیه می کنند و انواع
دیگری از زالوهای آبزی که قدرت مکندگی چندانی ندارند از کرم های خاکی لارو و
حشره و حتی لجن های آلی کف استخر امرار معاش می کنند. بعضی از این زالوها
به حلزون ها حمله می کنند. بعضی ها که آرواره یا دندان ندارند و دارای قدرت
گزش نیستند، به بریدگی هایی که خون تازه ای دارند یا به دور جانورانی که
تازه کشته شده اند و خون تازه ای از آنها جریان یافته است جمع می
شوند.زالوهای خشکی در مناطق استوایی آسیا و جزایر اقیانوس پاسیفیک و هند
یافت می شوند. انواع خون آشام این زالوها وارد مجاری بینی و سینوس ها می
شوند و آنقدر خون می خورند و باد می کنند که راه فرار از این مجاری برای
آنها باقی نماند.در جنگل های باران خیز هند و سیلان زالوهایی در هر ردپای
گله ها تا دام یا در بوته ها و درختان وجود دارند که از طریق حس بویایی یا
نور یا درجه حرارت یا حس مکانیکی به حیوان رهگذر حمله می کنند.مواردی گزارش
شده است که افراد مجروح یا مفقود در جنگل از حمله هزاران زالو از این نوع
از پا درآمده بودند. زالو درمانی درمان با زالو که ریشه تاریخی صد هزار
ساله دارد و مدتی به درازای قرن گذشته منسوخ شده بود، یک بار دیگر به میدان
آمد و در جراحی و کنترل درد به کار گرفته شد.در سال 2001 پژوهشگران
دانشگاه ویسکانسین در مدیسون یک زالوی مکانیکی ساختند که شبیه به یک بطری
کوچک بود و به یک فنجان متصل می شد. با این دستگاه داروی ضد انعقاد تجویز و
در صورت لزوم خون گرفته می شد.در امریکا شرکت Leeches USA Ltd هر زالوی
زنده را به قیمت 6 تا 7 دلار اخیراً به بازار آورده است. پژوهشگران دانشگاه
اسن (Essen) در آلمان اخیراً نتایج یک کارآزمایی بالینی را گزارش کرده اند
که شامل 51 بیمار مبتلا به استئوآرتریت اولیه زالو بود ه اند. این بیماران
به طور اتفاقی در یک جلسه با زالو درمان شدند به این ترتیب که 4 تا 6 زالو
در منطقه دردناک اطراف مفصل قرار داده شد و این گروه با گروه دیگری که
دیکلوفناک موضعی می گرفتند مقایسه شد.نتیجه این تحقیق که در خبرنامه پزشکی
Family practice news در ژانویه 2004 آمده است کاهش درد در 24 ساعت بوده.
درمان با زالو آغاز شد و مجدداً اهمیت یافت و اثر کاهش درد نسبت به گروه
شاهد دیکلوفناک به طور بارزی بیشتر بود. (نسبت 5/53 به 3/19 در گروه زالو
در مقایسه با 5/51 به 4/42 در گروه دیکلوفناک) به نقل از این خبرنامه در یک
دسته 13 موردی پیوند مجدد لب به دنبال صدماتی مانند گاز گرفتن سگ در 11
مورد از زالو استفاده شد. تمام موارد درمان شده با زالو موفق بود اما در به
کار گرفتن در محل گزش زالو جوشگاه زخم دیده می شد.سالیان درازی بود که
استفاده از زالو برای حجامت به دلیل انتقال بیماری ها از جمله هپاتیت از
رونق افتاده بود. مجلهلارنگوسکوپ در سال 2002 پژوهشی را ارائه داده است که
از استفاده مجدد زالو در بیماران مبتلا به احتقان وریدی به دنبال پیوندهای
آزاد در جراحی های ترمیمی حکایت دارد. این پیوندها به رغم برقراری یک جریان
خون شریانی خوب به علت احتقان وریدی از بین می روند. در این مطالعه 450
بیمار که در فاصله ژانویه 1995 تا سال 2000 تحت درمان جراحی ترمیمی سر و
گردن با روش پیوند آزاد قرار گرفتند 8 بیمار یعنی چیزی در حدود 8/1 درصد
آنان دچار احتقان وریدی غیرقابل علاج با روش جراحی متعارف قرار گرفتند برای
این 8 بیمار برنامه زالودرمانی با زالوی پزشکی مراقبت ویژه، بررسی مکرر
خون، تزریق خون در صورت لزوم و پیشگیری آنتی بیوتیک علیه آئروموناس
هیدرفیلا به اجرا درآمد. در 8 مورد برنامه مزبور موفقیت آمیز بود و برای
هر پیوند به طور متوسط از 215 زالو استفاده شد. محققان فوق به این نتیجه
رسیدند که با قبول عوارض و در نظر گرفتن ملاحظات و تمهیدات ویژه استفاده از
این شیوه در پیوند موفقیت آمیز جراحی های ترمیمی می تواند سودمند واقع
شود. زالو در مجرای تنفسی همچنانکه خاطرنشان شد گزش مکش و به دنبال آن مکش
خون توسط زالو با دو پدیده همراه است؛ یکی بی درد بودن گزش و حتی بی حسی در
محل مکش خون است و دیگری عدم انعقاد خونی که جریان می یابد. عامل هر دو
پدیده را باید در پیدایش موادی در بزاق زالو جست و جو کرد. هیرودین ماده
ضدانعقاد شناخته شده است ولی ماده به وجود آورنده بی حسی ناشناخته و مجهول
است. هر دو پدیده در بیماریزایی و روند درمان مؤثرند. کمتر پزشکی در
ایران است که در مناطق روستایی و دورافتاده طبابت کرده باشد و با پدیده
زالو به عنوان جسم خارجی در بینی، نازوفارنکس، گلو و حنجره و حتی دستگاه
تنفس چندان آشنایی نداشته باشد. این موضوع برای غربی ها و ممالک راقیه غریب
می نماید. در سال 1360 نگارنده در مرکز سیستان و بلوچستان به سه مورد
جالب برخورد کرده و بیمار نخست پانزده روز زالو را در حفره داخل حنجره تحمل
کرده بود تا سرانجام خود را به درمانگاه گوش و حلق و بینی بیمارستان خاتم
الانبیای زاهدان رسانده بود فاصله بسیار دور آبادی های بلوچستان از همدیگر و
تاخیر در تشخیص یا عدم اقدام عملی در صورت تشخیص موجب تاخیر طولانی بیمار
در معرفی خود به درمانگاه بود. بیمار در بدو ورود به درمانگاه وحشت زده، بی
قرار، خسته، تکیده و معذب می نمود. احساس جسم خارجی زنده در گلو، حرکت
چندش آور همراه با سرفه و احساس خفگی و خلط خونی فراوان تصویر رنج آور را
ترسیم می کرد.بیمار متعاقب نوشیدن آب از چشمه دچار عارضه شده بود. با تجویز
پیش داروی مرفین و آتروپین و اجتناب از بی حسی افشانه لیدوکائین با
لارنگوسکوپی مستقیم توده متحرک سیاه اشباع از خون مشاهده شد. نگارنده در آن
شرایط و زمان مجهز به تکنولوژی فیلمبرداری ویدئویی با دوربین عکسبرداری از
حنجره نبوده است تا بتواند منظره مستند فوق را در نشریات صاحب نام بین
المللی منعکس کند یا نحوه بیرون آوردن آن را از طریق فیلمبرداری در کنگره
های خارج از کشور به نمایش بگذارد. لهذا به ثبت گزارش این مورد به همراه دو
مورد دیگر در مجله اتحاد پزشکان و داروسازان بسنده شد. بیمار دوم به
فاصله چند روز از بیمار فوق مراجعه کرد و تابلو مشابهی داشت. زالو در این
بیمار نیز به همان روش خارج شد.عدم استفاده بی حسی موضعی بخصوص پاشیدن
لیدوکائین در منطقه بدان دلیل بوده است که امکان داشت زالو محل اتصال خود
را رها کرده و به صورت توده بی حسی در برنش های تحتانی و قسمت های پایین
ریه جای گیرد و در آنجا بر روی بستری از خون تازه مزاحمت بیشتر فراهم کند
که قهراً خروج آن تمهیدات و مشکلات بیشتری را ایجاب می کند.علاوه بر خطر
سقوط زالو در مراکز حیاتی پایین تر در اثر مصرف موضعی لیدوکائین خود زالو
همچنان که گفته شد با ایجاد بی حسی طبیعی در ناحیه محل اتصال خویش نیاز
داروی بی حسی را مرتفع می سازد. مورد سوم زالو در بینی و نازوفارنکس
کودک شیرخوار هشت ماهه ای بود که او را در آب چشمه شست و شو داده بودند.
کودک در اثر خون دماغ شدید و کم خونی مفرط در معرض مرگ قرار داشت و
اقداماتی چون تامپون و داروهای منقبض کننده خون بی فایده بود. زالو در ظرف
چند روز از فرط مکیدن خون حجیم و درشت شده بود که خروج آن از مدخل قدامی
سوراخ بینی ناممکن می نمود و در برابر بیرون کشیدن با پنس