گشنیزCoriander :

نام علمی: Coriangrum sativum

گشنیز گیاه بومی جنوب اروپا و منطقه مدیترانه است و در بیشتر نقاط ایران نیز می روید. این گیاه قدمت دیرینه داشته و مصریان باستان نیز از این گیاه استفاده می نمودند. بقراط حکیم ازاین گیاه برای درمان بیماری های مختلف استفاده می نمود و در قرون وسطی از این گیاه برای درمان ضعف جنسی استفاده می نمودند.

گشنیز گیاهی علفی و یکساله است به رنگ  سبزکه ارتفاع آن تا هشتاد سانتیمتر می رسد.برگ های آن به دو شکل ظاهر می شوند تعدادی در قاعدهء ساقه به شکل دندانه دار و تعدادی در طول ساقه باریک و نخی شکل . گل های گشنیز کوچک و به رنگ سفید مایل به صورتی است که در انتهای ساقه به شکل چتر ظاهرمی شود.

مورد قابل استفاده گشنیز ، ساقه، برگ و میوه آن است . میوه گشنیز گرد و به رنگ زرد کم رنگ می باشد . بوی تازه آن مطبوع نیست و تقریبا" بد بو است ولی بر اثر خشک شدن خوش بو می شود. حتی نام لاتین گشنیزCoriander از لغت یونانی Korio مشتق شده است که به معنی بد بو است.

ترکیبات شمیایی گشنیز:

100 گرم گشنیز دارای ترکیبات زیرمی باشد:

7.5 گرم آب ، 15 گرم موادچرب ( شامل اسید اولئیک ، اسید پالمیتیک، اسید لینولئیک) ،38 گرم سلولز، 1گرم اسانس، 12 میلی گرم اسیداگزالیک ، 170 میلی گرم کلسیم، 200 واحد ویتامین A  و 50 میلی گرم ویتامین C .

 در برگهای خشک این گیاه مقدارفروان از ویتامین های  A  و  C  یافت می شود.

خواص طبی گشنیز:

گشنیزو تخم گشنیز از نظر طب سنتی ایران سرد وخشک است.

1-    معده را تقویت می کند.

2-    خوردن تخم گشنیز با غذا به هضم غذا کمک می کند.

3-    برای تقویت بدن توصیه می شود پود تخم گشنیز را با نسبت برابر شکر یا عسل مخلوط و میل گردد.

4-    نفخ و گاز معده را از بین می برد.

5-    ادرار آور است.

6-    برای برطرف کردن تشنج مفید است.

7-    قاعده آور است.

8-    کرم های معده و روده را ازبین می برد.

9-    برای برطرف کردن بیماری سرع مفید است.

10-   کسانی که عادت دارند تند غذا بخورند و در نتیجه به همراه غذا مقداری هوا وارد معده می کنند باید حتما" با غذا مقداری تخم گشنیز بخورند.

11-  برای برطرف کردن تب تیفویید مفید است.

12-  خاصیت ضد باکتری دارد و بیماری های عفونی معده را درمان می کند.

13-   تب نوبه ای را درمان می کند.

14-  جوشانده تخم گشنیز خواب اور است.

15-  زکام را برطرف می کند.

16-  تخم گشنیز شیر مادر را زیاد می کند.

17-  برای تسکین درد دندان تخم گشنیز بجوید.

18-   جویدن تخم گشنیز ، بوی مواد الکلی را ازبین می برد.

19-  برای برطرف کردن جوش هایی که در دهان می زند ، تخم گشنیز بجوید.

20-  تقویت کننده قلب است.

21- خوردن جوشانده تخم گشنیز یا تخم گشنیز بوداده ، اسهال خونی را برطرف می کند.

خواص برگ و ساقه گشنیز:

1-    آب گشنیز خواب اور است.

2-    جوشانده تمام گیاه برای برطرف کردن سرفه ، سرما خوردگی و سرخک مفید است.

3-    مسکن و ارام کننده است.

4-    مسمومیت های حاصل از مواد پروتئینی را برطرف می کند.

5-    برای برطرف کردن سرفه و تنگی نفس مفید است.

6-    خوردن گشنیز با غذا از ترش شدن غذا جلو گیری می نماید.

7-    تشنگی را برطرف می کند.

8-    حالت تهوع را ازبین می برد.

9-    طحال را تمیز و تقویت می کند.

10-    برای درمان فتق مفید است.

11-  برای برطرف کردن بوی بد دهان و نفس بد بو ، سوپ گشنیز بخورید.

12-  دل درد را برطرف می مند.

برطرف کردن بواسیر:

حدود 10 گرم تخم گشنیز را در ماهی تابه بریزید و بو دهید تا رنگ آن قهوه ای شود سپس ان را پودر و با سرکه مخلوط کنید و چند روز آن را بنوشید تا بواسیر ازبین رود.

برطرف کردن دندان درد:

حدود 10 گرم تخم گشنیز را در چهار لیتر آب بریزید و بگذارید بجوشد و حجم آن به یک لیتر برسدسپس آن را سرد کرده و در دهان مزه مزه کنید تا درد دندان برطرف شود.

شستن دهان و دندان:

یک قاشق غذاخوری پودر تخم گشنیز را در یک لیوان آب جوش بریزید و به مدت 5 دقیقیه دم کنید ، سپس آنرا برای شستن دهان ، دندان و گلو قرقره کنید اینکار سب ضدعفونی و خوشبو شدن دهان و دندان می شود.

مضرات گشنیز:

اگر در مصرف گشنیز زیاده روی نشود ، هیچ ضرری ندارد ولی مصرف زیاده از حد ان تولید نوعی مستی توأم با خستگی شدید می کند و گاهی به خواب عمیق و رخوت و بی حسی منجر می شود در بعضی از اشخاص نیز باعث ورم روده و ورم معده و نفریت می شود. تخم گشنیز را می توان از مغازه های ایرانی خریداری کرد .

چینی ها به گشنیز جعفری چینی می گویند.